Centrum wiedzy · neuroróżnorodność
Autyzm lub ADHD ocenione schematycznie?
W postępowaniu o orzeczenie o niepełnosprawności sama diagnoza nie powinna zastępować analizy codziennego funkcjonowania. Dotyczy to szczególnie spraw związanych ze spektrum autyzmu, ADHD i innymi zaburzeniami neurorozwojowymi.
Schematyczna ocena
Spektrum autyzmu i ADHD to nie jeden wzorzec funkcjonowania
Dwie osoby z tym samym rozpoznaniem mogą wymagać całkowicie odmiennego zakresu wsparcia. Dlatego odwołanie powinno pokazywać konkretne sytuacje, a nie wyłącznie nazwę rozpoznania albo ogólny opis trudności.
Trudność w zgłaszaniu potrzeb, bólu, przeciążenia lub zagrożenia.
Reakcje na bodźce, przeciążenie, unikanie lub nietypowe reakcje na otoczenie.
Organizacja dnia, wykonywanie czynności, konieczność przypominania lub prowadzenia.
Impulsywność, oddalanie się, brak oceny ryzyka albo potrzeba nadzoru.
Funkcjonowanie w szkole, przedszkolu, terapii albo miejscu pracy.
Zakres pomocy większy niż typowy dla wieku albo sytuacji osoby dorosłej.
Diagnoza a codzienność
Sama informacja o diagnozie rzadko wystarcza
W sprawach dotyczących autyzmu, ADHD i neuroróżnorodności kluczowe jest pokazanie, jak trudności ujawniają się poza gabinetem diagnostycznym: w domu, szkole, przedszkolu, pracy, relacjach i sytuacjach wymagających samodzielności.
Istotne jest to, jakim kosztem dana osoba funkcjonuje i jakiego wsparcia potrzebuje, aby utrzymać bezpieczeństwo, komunikację i codzienne czynności.
Kiedy rozważyć odwołanie?
Sygnały, że ocena mogła być zbyt powierzchowna
Warto sprawdzić, czy odniesiono się do dokumentacji psychologicznej, psychiatrycznej, terapeutycznej i edukacyjnej.
Krótka rozmowa nie zawsze pokazuje przeciążenie, trudności adaptacyjne, impulsywność albo potrzebę stałego wsparcia.
Odwołanie powinno łączyć diagnozę z konkretnymi przykładami z codziennego funkcjonowania.
Znaczenie mogą mieć wskazania dotyczące opieki, pomocy, edukacji, terapii, rehabilitacji albo wsparcia opiekuna.
Jeżeli uzasadnienie nie wyjaśnia, dlaczego pominięto istotne trudności, warto rozważyć dalszą analizę.
Materiał dowodowy
Co może wzmocnić odwołanie?
W postępowaniu odwoławczym możliwe jest przedstawienie dodatkowych dowodów i uporządkowanie tych, które wcześniej nie zostały właściwie ocenione.
Aktywny element
Dokumentacja medyczna
Zaświadczenia lekarskie, diagnozy, historia leczenia i opinie specjalistów powinny wskazywać nie tylko rozpoznanie, ale także wpływ trudności na funkcjonowanie.
Najczęstsze pytania
Autyzm, ADHD i zespół Aspergera w odwołaniu
Czy zespół Aspergera nadal ma znaczenie w dokumentacji?
Tak, jeżeli takie rozpoznanie pojawia się w starszej dokumentacji, warto je uwzględnić. Trzeba jednak pamiętać, że we współczesnym ujęciu diagnostycznym mieści się ono w spektrum autyzmu, dlatego argumentacja powinna koncentrować się na funkcjonowaniu, a nie wyłącznie na nazwie rozpoznania.
Czy sama diagnoza autyzmu albo ADHD wystarczy?
Nie zawsze. W postępowaniu orzeczniczym znaczenie ma przede wszystkim wpływ trudności na codzienne życie, zakres samodzielności, bezpieczeństwo, edukację, komunikację i potrzebę wsparcia.
Czy można odwołać się od orzeczenia PZON, MZON lub WZON?
Tak. Od orzeczenia PZON lub MZON co do zasady przysługuje odwołanie do WZON, a od orzeczenia WZON można skierować sprawę do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, z zachowaniem terminu wskazanego w pouczeniu.
Województwo śląskie
Odwołania dotyczące autyzmu, ADHD i neuroróżnorodności
W ramach pracy kancelarii analizowana jest dokumentacja medyczna, psychologiczna, terapeutyczna i edukacyjna, treść orzeczenia oraz możliwe zarzuty odwoławcze. Szczególne znaczenie mają sprawy, w których rzeczywiste potrzeby osoby neuroróżnorodnej zostały ocenione zbyt schematycznie.